Arte Martzialen Bloggunea: Karatearen Jatorria eta Garapena

Pentsatzen denaren aurka, guztiok dugu Karatea Japonian sortu denaren ideia. Baina ez da hala. Zenbait topiko apurtzeko Karatearen benetako historia azalduko dizuet. Hauxe egitaren ideia eduki dut karateka bai naiz eta izan ere karatea ere arte martzial bat da eta denok hauxe pixka bat ezagutzera eraman nahi zituzket.

Karatea urteak pasa ahala uzti zaigun legatu kultural handia da.

Izaki bizidun guztiak defentsa sena dauka, eta ume bat erreferentzia hartzen badugu, norbaithonen burua kolpatzen saiatzen bada, umeak egingo duen lehen gauza bere eskuekin bere burua babestu. Erreakzio hau, defentsa senaren akto erreflexu bat da, ondorioz, naturala da ustea karatearen artea gure senetik ateratzen dela pentsatzera eramaten gaitu, honek karatea gizadiaren hasierarekin jaio zela pentsatzera eramaten gaitu.

Ez dago karatearen agerpenaren data konkreturik, baina egiptoko hilobi batean aurkitu izan dira orain dela k.a. 2000-3000 urteko gizonen marrazkiak antzeko posiziotan.

Hainbat zibilizazio zaharretan, karatea bezalako borroka arteak praktikatu izan dira eta karatearen hasierako printzipioak Turkiatik Indiara sartuak izatea izan daiteke. Zetaren ibilbidea egon baino lehenago Turkia eta India arteko erlazio kulturalak egon ziren, baina kontuan izan behar dugu ekialde hurbiletik sartutako teknikak oso hastapeneakoak zirela eta benetan Indian eta Txinan izan zutela teknika sofistikatuen garapena.

Uste da Indian, budismoa jaio baino lehenago esku hutsaren artea (Kalaripayt: arte martzial indiarra), gerlari askorengatik erabilia zela. Badago teoria bat arte hau geroago Okinawan (Japonia hegoaldean dagoen irla bat) sartua izan zela hegoaldera negozio bila joan ziren merkatariengatik. Uste da arte Okinawako arte hau, "Te" deitua izan zela eta geroago "Kempo" (Esku hutsen teknikak) artearekin batu zela, karate arte martzialaren barnean garaturik.

Baina hori teoria bat besterik ez da. Esan bezala Okinawa Japonia helgoaldean dagoen irla bat da. Ryukyu artxipielagoaren parte da, hiru irlek osaturikoa, antzinatean, Ryukyu erreinua.

Okinawa Txinako protektoratu bat zen. Merkatal elkartrukeek, elkartruke kulturala ere ekarri zuen. 910. urtean japoniak bere mugak isten ditu eta honek hiru irla hauek menperatzeko ahaleeginean hainbat neurri hartzen ditu: zergak igo, presio militarra egin...eta hauen artean armak debekatu zizkioten herriari. Hainbat erasoren pean, Okinawarrak defentsa metodo berriak garatu zituzten, hasieran, eguneroko gauzetaz baliatuz tresnak kasu, "Kobudoa" sortu zen (Okinawako armen artea). Baina ez dugu ahaztu behar guztiek ez zituztela arma hauek, eta bere arma nagusia bere gorputza zela. Arte hauek sekretuak erakusten ziren hasiera batean, irlako herrixken jauregi eta gazteluetan, baina defentsa beharrak herriari zabaltzea eskatu zuen, hala ere, nobleek oraindik armak bere eskuetan baizituzten. Baina karatearen benetako garapena Sho dinastiarekin hasi zen, XV. mendean gertatu zen. Errege honek hiru irletako erreinuak batean bildu zituen: Hazan, Chozan eta Hokuzan. Orduan Kaos politiko eta sozial handia zegoen. Horretarako Erregeak jende guztiari armak edukitzea debekatu zuen baita nobleei ere. Baina denbora honetan, Japoniaren inbasio bat jasan zuten. Honek nahiz eta Txinaren eragina jasan, hauxe bukatu egin zen. Inbasioa sekretuan matendu egin zian zen. Okinawarrek, maisu bat bidali izan zuten laguntza ekartzeko, teknika martzialak ikasiz. Geroago ere maisu bat ekarri izan zuten bertako biztanleriari defendatzen erakusteko. Honek ere, eragina bukatzean bertan bere metodoak garatzea ekarri zuen hango kulturari eta gauzei egokituak.

Hasieran TE deitzen zitzaien metodo hauei. Gero leku bakoitzean sortutako herrixkaren izena jarri zitzaien: Naha, Shuri eta Tomari... Ondorioz, Naha-te, Shuri-te, Okinawa-Te...Honela lehen Karate borroka estiloak sortu ziren. Sekretuan erakusten zenez gero metodo ugari sortu ziren gaur egun ditugunak arte, zeintzuk bere metodoen oinarien izenak hartzen dituzten eta baita ere bere sorlekuenak. Ezin dira zenbatu zenbat metodo dauden.

Honi ere TODE deitu zitzaion, nahiz eta ez oso erabilia izan, bere txinatar jatorriari erreferentzia egiten zion, T'ang-en eskua esan nahi zuen. Baina ez konforme izen honekin beste izen bat jarri zitzaion. Gero Karate izen jarrio zioten. Hasiera batean KARA hitzak esku Txinatarra esan nahi zuen biana gero hutsa bezala interpretatu zuten. Honelako esku hutsa esanahia hartuz. Honela idazten zen TODE edo KARATE.

Baina geroago, beste maisu batek (Gichin Funakoshi-k, ezkerrera), Budoaren kontzeptua gehitu zion, bide esanahia hartuz, gizonaren hobetzerako zentzuari egokiturik